Over ons


Een Leids bedrijf met passie

Onderstaande is een greep uit het jubileumboek "Verboon 100 jaar 1918-2018"

Van paard en wagen tot snelle bestelauto’s. Van melk tot catering. Het is in twee zinnen de geschiedenis van de firma Verboon. Al meer dan honderd jaar voorziet het in de Leidse Da Costastraat gevestigde bedrijf een groot deel van de stad van melkproducten, levensmiddelen en tegenwoordig ook belegde broodjes en compleet verzorgde lunches. Een eeuw waarin heel veel is gebeurd.

Foto links: Drie generaties Verboon: Willem (met pet), Dick (rechts) en in het midden Wim, hun oudste (klein)zoon. Foto rechts: De Valkenburgseweg naast Het Haagsche Schouw. Een stukje verderop stond de woning van Dirk en Maria Verboon, vlak bij de landerijen.

De geschiedenis van het oer-Leidse bedrijf, dat we nu kennen als Vers Service Verboon, begint in feite 36 jaar voordat de zaak in 1918 daadwerkelijk wordt gesticht. In 1882 verhuizen Dirk Verboon en zijn vrouw Maria Verboon-Roelofs van Vlaardingen naar een boerderij in Voorschoten. Die boerderij staat op een stuk grond naast Het Haagsche Schouw, dat later door Leiden wordt geannexeerd. De landerijen liggen op de plek waar nu het Valkenburgse Meer is. Grote gezinnen zijn in die tijd geen uitzondering en ook op de boerderij van Verboon zijn heel wat monden te voeden. Het echtpaar krijgt veertien kinderen. Dirk Verboon verzorgt de koeien op de boerderij en vent met melk en gortepap langs de huizen. Als hij in 1910 overlijdt, wordt het bedrijf voortgezet door zijn vrouw Maria en zoon Pieter. Later gaat ook Willem, de jongste telg van het gezin, in het bedrijf werken.

Willem in het bedrijf

In 1918 overlijdt Maria. Op 21-jarige leeftijd moet Willem noodgedwongen het bedrijf gaan leiden. Pieter is namelijk al geruime tijd ernstig ziek en overlijdt minder dan een jaar na zijn moeder. Het is dan 1919. De kruitdampen van de Eerste Wereldoorlog, die overigens grotendeels aan Nederland voorbij gaat, zijn maar net opgetrokken. Willem is een harde werker, maar redt het niet alleen. Hij moet personeel aantrekken. De Firma Verboon is vanaf dat moment een feit. Het is en blijft een familiebedrijf, dat meer vorm krijgt na het huwelijk van Willem met Jantje Dekker, die hij leert kennen op 3 oktober 1920. Hoe is het mogelijk in Leiden…? Jantje (‘Oma Jo’) is geboren in Den Helder en is dan werkzaam als verpleegkundige op Endegeest, de psychiatrische inrichting in Oegstgeest.

Winkel in de Da Costastraat

In 1918 opent Willem een winkel in wat dan nog de Maria Gondastraat in de gemeente Zoeterwoude is. De stad Leiden groeit tegen de klippen op en annexeert steeds meer gebied van de randgemeenten. Niet alleen wordt van Voorschoten het gebied waar de boerderij staat overgenomen, ook de wijk aan de Haagweg – dan nog een stoffige landweg richting de residentie – wordt vastgeplakt aan Leiden. De Maria Gondastraat krijgt, net als vijf andere straten, een nieuwe naam: Da Costastraat. Het Haagwegkwartier wordt groter en groter en daarmee krijgt de winkel van Verboon het steeds drukker. Het bedrijf bestaat feitelijk uit twee aparte winkels: een voor kruidenierswaren en een voor melkproducten, Melkinrichting Da Costa. Dat was geen eigen keuze. Het moest gewoon van de wet. Oma Jo bestiert de kruidenierswinkel en brengt ‘tussendoor’ ook nog vier kinderen groot. Willem houdt zich bezig met de koeien en vanaf de jaren dertig ook met de ambulante handel. Zoon Dick is de beoogd opvolger en de dochters Nel en Jopie en later Mieke – ruim elf jaar jonger dan de derde in de rij – staan hun moeder bij in de winkel.

Langs de deur

Willem Verboon heeft een groot aantal melkventers in dienst, die in heel Leiden hun producten aan de man brengen. Een van de meest trouwe hulpkrachten is Jan van der Linden, die meer dan 25 jaar in het bedrijf zal werken, eerst voor Willem en later voor opvolger Dick. De crisis in de jaren dertig heeft geen invloed op het bedrijf van Verboon. Het Haagwegkwartier wordt namelijk flink uitgebreid en elk huis zorgt natuurlijk voor nieuwe klanten. Wél stijgt in de jaren dertig het aantal zelfstandige melkslijters. Velen gaan voor zichzelf werken om zo aan de heersende werkloosheid te ontsnappen. Na de crisisjaren overleeft het bedrijf ook de Tweede Wereldoorlog. Maar bepaald niet zonder slag of stoot. Willem Verboon en zoon Dick maken de landing van de Duitsers op Vliegveld Valkenburg letterlijk van dichtbij mee. Zij zijn op weg naar de landerijen, vlakbij het vliegveld, en moeten vluchten om niet in handen van de Duitsers te vallen.


Foto links: Dick Verboon en zijn trouwe knecht Jan van der Linden verkochten losse melk in pannetjes, zoals hier in de De Genestetstraat.Foto midden: Na het zware duwwerk van de handkar was de eerste trap-melkbakfiets een uitkomst.Het was één van de eerste in Nederland. Kosten: 375 gulden. Foto recht: Dick bij zijn eerste melkwagen met flessen melk. Hij was een warm pleitbezorger van melk in flessen, toen de weggooiverpakkingen langzaam hun intrede deden.

Milieubewust

Het milieu is tegenwoordig een ‘hot item’. Politici scoren maar al te graag met plannen en maatregelen, die ‘goed zijn voor het milieu’. Het opvallende is dat de geschiedenis zich gewoon herhaalt. De minister van Landbouw zoekt naar een oplossing voor het mestprobleem en de bijgaande uitstoot van CO2. En wat is dan het idee? Een veeboer zijn mest te laten verkopen aan een akkerbouwer. Heel logisch, maar niet meer of minder dan oude wijn in nieuwe zakken. In het onderzoek naar de geschiedenis van de firma Verboon stuiten we namelijk op een advertentie uit het Leidsch Dagblad van 29 oktober 1929. Daarin biedt Willem Verboon het volgende te koop aan: 100 wagens ruige koe- en varkensmest… En wie mocht denken dat het beperken van de hoeveelheid afval aan plastic en bewerkte kartonnen verpakkingen iets is van de 21ste eeuw, moet maar eens terugbladeren in het Leidsch Dagblad van juni 1982. De Vereniging Milieudefensie en de winkels Gaiapolis en Repelsteel voeren dan een actie tégen weggooiverpakking en vóór statieg ld. Melk hoort in flessen is het credo, dat door vele winkeliers – ondanks het extra werk – wordt ondersteund. Ook door de firma Verboon uit de Da Costastraat… In de actie wordt opgeroepen om lege kartonnen verpakkingen te sturen aan de vaste Kamercommissie voor Volksgezondheid en Milieuhygiëne. Wie dat te omslachtig vindt mag ze ook inleveren bij de deelnemende winkeliers. Dan zorgen zij er wel voor dat ze in Den Haag komen…

Motorbakfietsen

Dat het steeds beter gaat met Nederland is ook te zien bij het bedrijf Verboon. De modernisering blijkt aan alle kanten. In de ambulante handel worden de trapbakfietsen afgedankt en vervangen door gemotoriseerde exemplaren. De winkel in de Da Costastraat wordt in 1948 voor de eerste keer verbouwd. Willem Verboon is dan nog eigenaar en hij moderniseert de winkel. Op 24 oktober 1950 treedt Dick Verboon in het huwelijk met Adri van der Plas en wordt voor de keuze gezet. Wil hij verder met het boerenbedrijf op de boerderij of kiest hij voor de winkel en de ambulante handel? Hij kiest voor het laatste, omdat daar zijn passie ligt. Zijn vader gaat verder met de koeien bij Vliegveld Valkenburg. Dick Verboon richt zich vooral op de ambulante handel en zijn vrouw Adri bedient de klanten in de winkel. Daarbij heeft ze hulp. Dat moet ook wel, want ze moet haar tijd verdelen tussen de winkel en het gezin, waarin drie kinderen (Wim en later de tweeling Jack en Dick) worden grootgebracht. De drie broers krijgen het vak letterlijk met de paplepel ingegoten en zetten later het bedrijf voort. Tot op de dag van vandaag.

Nieuwe verbouwing

In 1957 wordt de winkel andermaal verbouwd als de bovenwoning wordt betrokken. In de buurt sluiten diverse winkels en daardoor groeit het assortiment bij Verboon. Meer artikelen vragen nu eenmaal meer ruimte en een andere indeling van de winkel. Het is een zeer arbeidsintensieve aangelegenheid, want heel veel moet worden afgewogen, gesneden, geschept en verpakt. Tijden veranderen snel en Verboon blijft in de pas lopen. Stilstaan is tenslotte achteruitgang. De klanten willen anders hun boodschappen doen. Wachten tot je een keer aan de beurt bent… het kost alleen maar tijd. De oplossing komt in de eerste helft van de jaren zestig: zelf je boodschappen doen.

Zelfbediening

In 1966 wordt de winkel van Verboon omgebouwd tot een zelfbedieningswinkel. Nu weten we niet beter, maar toen was dat een hele revolutie. Je loopt langs de artikelen, gooit in je mandje wat je nodig hebt en rekent bij de kassa af. De buurtsuper is een feit. Op veel plaatsen worden de buurtsupers heel groot. Supermarkten noemen ze zich. Grote jongens als De Gruyter, Simon de Wit, Albert Heijn en Nettorama verdrijven steeds meer de kleine winkels. Maar Dick Verboon is niet voor één gat te vangen. In 1980 gaat de winkel in de Da Costastraat opnieuw op de schop. Verboon gaat zich meer en meer richten op het assortiment verse producten. Er komt onder andere meer zuivel en het accent wordt meer en meer gelegd op kaas en vers gesneden vleeswaren. Natuurlijk worden er nog veel verpakte artikelen verkocht, maar ‘Vers Service’ is niet voor niets de slogan, die tot op de dag van vandaag met trots is verbonden aan de naam Verboon.

Grootgrutters

De zogenoemde grootgrutters verdrijven niet alleen tal van kleine winkels, ook de traditionele melkslijters kunnen het vaak niet meer bolwerken. Hun leeftijd en het niet meer willen of kunnen investeren in nieuwe bedrijfswagens spelen ook een rol. De melksanering uit de jaren vijftig is nog steeds van kracht en wijken waar melkverkopers stoppen worden overgedaan aan anderen. Daarvoor wordt dan een soort ‘goodwill’ betaald, een paar centen voor elke liter melk, die er wordt verkocht.  

Nieuwe wagens

Wim, de oudste zoon van Dick en Adri Verboon, komt al vroeg in de zaak. Voor Dick reden om te investeren in nieuwe wagens voor de ambulante handel: Spijkstaal driewielers en later elektrische melkwagens met daarachter een aanhangwagen voor frisdrank en veel kruidenierswaren. Een luxe, want de meeste collega’s verkopen aan de deur alleen melk, boter, eieren, fris en bier.

Met John van der Post, die in dienst is bij Verboon, leert Wim in de praktijk de fijne kneepjes van het vak. Langs de weg. Als John van der Post in militaire dienst moet, wordt de wijk gereden door Wim, die ook nog eens technisch goed is onderlegd en in de avonduren aanhangwagens bouwt voor zijn vader en zichzelf. ZUID-WEST Het bedieningsgebied van Verboon wordt steeds groter. Dick rijdt vooral in het Haagwegkwartier en Wim zit wat verder in Zuid-West, een deel dat wordt overgenomen als een collega stopt. Dat is een stukje geschiedenis dat zich tien jaar later herhaalt als ook Jack in het bedrijf komt. Verboon levert dan aan het hele Haagwegkwartier en het staddeel rond de Boshuizerkade, waar eerder Dick warm water bezorgde voor de schoonmaak. Je moet eerst zaaien, voordat je kunt oogsten. In 1975 komt Dick, de tweede zoon, in de zaak. Ruim 25 jaar is zijn moeder Adri dan steun en toeverlaat van haar man Dick.

Stevig fundament

Tot aan de eeuwwisseling is er geen vuiltje aan de lucht voor de firma Verboon. De vele vaste klanten zorgen voor een stevig fundament. Maar tijden veranderen en in het nieuwe millennium moet er veel gebeuren om de omzet op het noodzakelijke niveau te houden. Het klantenbestand krimpt door een reeks van oorzaken. Er is de steeds toenemende concurrentie van de grote supermarkten. Maar ook de samenstelling van de bevolking verandert. Gezinnen worden kleiner en bovendien wordt vanaf 2005 het oude Haagwegkwartier afgebroken en komen er nieuwe huizen voor een nieuwe bevolkingsgroep in de plaats. Gezinnen waar Verboon soms al veertig jaar aan de deur komt, verhuizen naar andere delen van de stad. De nieuwe bewoners van de wijk, veelal jong en deels met een migratieachtergrond, hebben andere koopgewoonten. De buurtsuper is vaak niet de plek, waar zij hun boodschappen doen. Het is handiger om één keer per week een kar vol te gooien in een supermarkt.

Groter assortiment

Vanaf 1990 zien de Verboons andere winkels in de wijk stuk voor stuk hun deuren sluiten, omdat er te weinig klanten komen. Da Costastraat, hoek Borgerstraat, is op een gegeven  moment de enige plek in de buurt, waar nog de dagelijkse boodschappen gekocht kunnen worden. Om de mensen op hun wenken te bedienen wordt het assortiment uitgebreid met brood en  ook met aardappelen, groenten en fruit. Niet alleen winkels verdwijnen, ook de ambulante handel slinkt. Het overnemen van wijken heeft geen zin voor Verboon, omdat het  bedieningsgebied al groot genoeg is. Een dag heeft tenslotte zijn grenzen. Wat Verboon in deze periode wél overneemt van collega’s die stoppen is de bevoorrading van instellingen en bedrijven. Vele zijn  te klein om er een eigen huishoudelijke dienst op na te kunnen houden.



Belegde broodjes

Het feit dat er nu ook brood wordt verkocht in de winkelwagens zorgt er eigenlijk vanzelf voor dat er vraag komt naar zogenoemd ‘kleinbrood’ (pistolets, croissants, gevulde koeken, enz.). Als altijd speelt Verboon in op de vraag. Er worden ovens aangeschaft en die service zorgt voor een flinke omzetstijging. Dat geldt ook voor de grillworst, die door Dick in de winkel hoogstpersoonlijk wordt bereid. Je hoeft Wim, Jack en Dick Verboon op zakelijk gebied niets te vertellen. Johan Cruyff zei het al: ‘Je gaat het pas zien, als je het door hebt.’ Dat geldt zeker voor de Verboons. Als je dan toch pistolets en andere broodjes verkoopt en in de winkel heb je een mooi assortiment vleeswaren en allerlei soorten kaas, dan zijn belegde broodjes niet ver weg. Het is soms moeilijk een keuze te maken als er zo veel mooie belegde broodjes op tafel staan.

Complete lunches

Het blijkt een ideale oplossing voor middelgrote bedrijven zonder eigen restaurant. Naast de winkelwagen bestaat het wagenpark van Verboon nu ook uit twee bestelauto’s om de tientallen instanties, bedrijven en overheidsinstellingen, die Vers Service Verboon hebben ontdekt, van broodjes te voorzien. Waar de detailhandel langzaam afneemt, is catering is een snel groeiende tak van het bedrijf. Niet in de laatste plaats omdat iedereen op maat wordt bediend. Verboon is het juiste adres voor allerlei soorten belegde broodjes en bedrijven kunnen er ook terecht voor compleet verzorgde lunches.